Cách tính lãi kép: gửi tiết kiệm đều đặn sau nhiều năm được bao nhiêu?

Cùng một số tiền để dành mỗi tháng, người bắt đầu gửi tiết kiệm ở tuổi 25 có thể về hưu với số dư gấp nhiều lần người bắt đầu ở tuổi 35, dù chỉ gửi sớm hơn mười năm. Bí mật nằm ở lãi kép — thứ mà theo lời tương truyền Einstein gọi là kỳ quan thứ tám của thế giới. Hiểu và tận dụng nó là một trong những việc tài chính đáng làm nhất, mà lại đơn giản. Bài này giải thích lãi kép là gì, tính thử vài ví dụ và chỉ cách dùng công cụ để xem tiền của bạn lớn lên thế nào theo thời gian.

Lãi kép là gì?

Lãi đơn là lãi chỉ tính trên số tiền gốc ban đầu. Lãi kép thì khác: lãi của kỳ trước được nhập vào gốc, rồi kỳ sau bạn được tính lãi trên cả gốc lẫn phần lãi đã cộng dồn — nói nôm na là “lãi mẹ đẻ lãi con”. Nhờ vậy số tiền không lớn lên theo đường thẳng mà theo một đường cong, càng về sau càng dốc. Trong sổ tiết kiệm, điều này xảy ra mỗi khi bạn để nguyên tiền lãi thay vì rút ra, hoặc chọn hình thức tự động tái tục cả gốc lẫn lãi khi đáo hạn.

Vì sao gửi sớm lại lợi đến vậy

Sức mạnh của lãi kép nằm ở thời gian, không phải ở số tiền lớn. Những năm đầu số dư tăng chậm, tưởng như chẳng đáng kể, nhưng chính khoảng thời gian dài phía sau mới là lúc đường cong dựng đứng lên. Bỏ lỡ vài năm đầu là bỏ lỡ đúng phần đuôi tăng mạnh nhất về sau, mà phần đó không cách nào lấy lại được. Đó là lý do gửi sớm một khoản nhỏ thường thắng gửi muộn một khoản lớn.

Ví dụ: góp 3 triệu mỗi tháng, lãi 6%/năm

Giả sử bạn gửi tiết kiệm đều 3 triệu đồng mỗi tháng, lãi suất 6%/năm và để lãi nhập gốc:

• Sau 10 năm: bạn bỏ vào 360 triệu, số dư khoảng 492 triệu — phần lãi mới khoảng 132 triệu đồng.
• Sau 20 năm: bỏ vào 720 triệu, số dư khoảng 1,39 tỷ — phần lãi khoảng 666 triệu, gần bằng cả số vốn bạn bỏ vào.
• Sau 30 năm: bỏ vào 1,08 tỷ, số dư khoảng 3,01 tỷ — gần hai phần ba số đó đã là tiền lãi.

Để ý con số: kéo dài từ 20 lên 30 năm, tiền bạn bỏ thêm chỉ là 360 triệu, nhưng số dư nhảy từ 1,39 tỷ lên hơn 3 tỷ. Riêng mười năm cuối đã đóng góp phần tăng lớn hơn cả hai mươi năm đầu cộng lại — đó chính là đường cong lãi kép dốc dần lên khi thời gian đủ dài.

Lãi kép cũng là con dao hai lưỡi

Lãi kép làm giàu cho người gửi tiết kiệm, nhưng cũng làm nặng túi người đi vay — vì lãi chồng lãi hoạt động y hệt ở chiều ngược lại. Nợ thẻ tín dụng hay vay nóng để lãi cộng dồn có thể phình rất nhanh theo đúng đường cong đó. Nếu bạn đang cân nhắc vay mua nhà hay mua xe, hãy tính cả tổng lãi phải trả trong nhiều năm để thấy khoản vay thật sự đắt bao nhiêu:

Tính thử số tiền của bạn

Tính tay công thức lãi kép, nhất là khi vừa góp đều hằng tháng, khá rối và dễ nhầm. Công cụ Lãi kép giúp bạn nhập số tiền ban đầu, khoản góp thêm mỗi tháng, lãi suất năm và số năm, rồi cho ra số dư cuối kỳ cùng biểu đồ tăng trưởng qua từng năm — thấy rõ phần vốn và phần lãi tách bạch. Bạn thử đổi số năm hay số tiền góp để so nhanh các phương án khác nhau.

Vài lưu ý khi tính lãi kép

• Kỳ ghép lãi càng dày (theo tháng thay vì theo năm) thì số cuối càng nhỉnh hơn một chút — hãy để ý sổ tiết kiệm của bạn ghép lãi theo kỳ nào.
• Lãi suất trong ví dụ là con số cố định để minh hoạ; lãi suất tiết kiệm thực tế thay đổi theo từng kỳ và từng ngân hàng.
• Chưa trừ lạm phát: sau 20–30 năm sức mua của đồng tiền giảm, nên số dư danh nghĩa lớn không có nghĩa mua được nhiều gấp ngần ấy lần.
• Đây là ước lượng để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư; kênh hứa lãi suất cao thường đi kèm rủi ro cao hơn.

Mọi phép tính chạy ngay trong trình duyệt, không lưu và không gửi số liệu của bạn đi đâu. Điều đáng nhớ nhất không nằm ở công thức mà ở thói quen: bắt đầu đều đặn càng sớm, rồi để thời gian và lãi kép làm phần việc còn lại.